Dereń ozdobny - odmiany krzewów, które warto uprawiać w ogrodzie

Wielu właścicieli ogrodów szuka wszechstronnego krzewu, mającego walory nie tylko wizualne, ale i użytkowe, jadalne owoce nadające się do zastosowań spożywczych. Ma to być jednocześnie roślina niewymagająca szczególnej pielęgnacji, łatwa w uprawie i odporna na coraz trudniejsze polskie warunki klimatyczne.

W takim przypadku rekomendujemy, również dla Ciebie, sadzonki derenia, wielosezonowego krzewu występującego w licznych odmianach, które wybaczają nawet błędy popełnione przez ogrodnika. Poznasz jego odmiany, dowiesz się też, w jaki sposób należy go uprawiać i pielęgnować.

Dereń ozdobny - co to za roślina zdobiąca ogród przez cały rok?

Zaczniemy od tego, czym właściwie jest ta roślina, tak umiejętnie łącząca dekoracyjność z użytkowością, ceniona tak samo w kuchni (odmiana jadalna), jak i w ogrodzie. Może stanowić jego prawdziwą ozdobę przez cały rok, w zależności, jaką odmianę zdecydujesz się posadzić.

Dereń ozdobny (Cornus), to rozłożysty krzew ozdobny lub niewielkie drzewko, dorastający od 2 aż do 9 metrów, należący do licznej rodziny dereniowatych (Cornaceae), mogący żyć nawet do 100 lat, obejmujący do 50 gatunków.

W naturze rośnie przede wszystkim na półkuli północnej, w strefie umiarkowanej, przykładowo w Azji, Ameryce Północnej i oczywiście w Europie. Jako ciekawostkę możemy podać, że jego łacińska nazwa, Cornus, pochodzi od słowa róg i faktycznie drewno derenia jest tak twarde i wytrzymałe.

Dereń ozdobny - jak wygląda ten krzew nadający się na żywopłot?

Wygląd rośliny zależy od jej gatunku oraz pory roku, pędy mogą przybierać różne odcienie, od żółci do intensywnej czerwieni. Z kolei liście, które latem są intensywnie zielone, latem przebarwiają się na żółty, pomarańczowy lub czerwony kolor.

Okres kwitnienia zaczyna się wczesną wiosną, lecz niektóre odmiany kwitną w maju i w czerwcu. Kwiaty są drobne, białe lub żółte, przekształcające się w podłużne, czerwone owoce, nazywane "polskimi oliwkami". Mają cierpki smak, a ponadto cechuje je duża zawartość witaminy C, żelaza i przeciwutleniaczy. Dzięki temu owoce derenia jadalnego są od dawna cenione w kuchni.

Dereń ozdobny - dlaczego warto posadzić go w ogrodzie?

Różne odmiany derenia, nie tylko dekoracyjne, ale i jadalne, sprawdzają się w każdym ogrodzie. Jeśli jeszcze zastanawiasz się, czy posadzić go w swoim, to poznaj najważniejsze argumenty, które mogą Cię do tego przekonać:

• atrakcyjny wygląd przez cały rok, także jesienią i zimą, gdy niektóre rośliny dawno zgubiły liście, to dereń nadal wyróżnia się jaskrawoczerwonymi albo żółtymi pędami widocznymi na tle śniegu;
• mrozoodporność, doskonale znoszą trudne warunki atmosferyczne w miesiącach zimowych;
• uniwersalność, można je sadzić pojedynczo, np. na trawniku, a ich pokrój jednocześnie pozwala tworzyć z nich efektowne, naturalne lub formowane żywopłoty;
• stosunkowo małe wymagania co do gleby, doskonale radzą sobie np. na ciężkich glebach wilgotnych;
• wysoka odporność rośliny na szkodniki i choroby.

Dereń ozdobny - uprawa, nawożenie i cięcie derenia

Zanim przejdziemy do prezentacji najpopularniejszych odmian derenia, powinieneś dowiedzieć się więcej o ich uprawie i pielęgnacji. Unikniesz błędów popełnianych już w chwili sadzenia rośliny, co może negatywnie skutkować na jej wzrost, trzymając się takich zasad jak:

• wybór właściwego stanowiska i gleby: chociaż najlepsza byłaby gleba żyzna, wilgotna, to równie dobrze mogą rosnąć w przeciętnej glebie, jaką masz w ogrodzie. Preferują stanowiska słoneczne, ewentualnie półcieniste, co pozwala intensywnie wybarwiać się ich pędom;
• sadzenie: najlepiej z sadzonek w doniczkach, wczesną wiosną (kwiecień-maj) albo późną jesienią (październik-listopad). Wystarczy tylko wykopać dołek dwa razy większy niż system korzeniowy, włożyć roślinę na tę samą głębokość co w doniczce, zasypać, ugnieść ziemię i obficie podlać:
• podlewanie i nawożenie: regularnego podlewania wymagają tylko młode krzewy, starsze dobrze radzą sobie z suszą. Jeśli zaś chodzi o nawożenie, to wystarczy raz do roku, wiosną (marzec-kwiecień), podsypać derenie naturalnym nawozem organicznym (kompost lub biohumus);
• przycinanie: przeprowadzane wczesną wiosną (przełom lutego i marca), kiedy skraca się pędy o 1/3 długości, można też zastosować cięcie radykalne, 10-20 cm nad ziemią, aby dereń wypuścił całkiem nowe czerwone pędy.

Dereń ozdobny - gatunki i odmiany, które warto uprawiać

Przechodzimy do sedna sprawy i poznasz kilka najczęściej uprawianych gatunków i odmian derenia. Są to zarówno krzewy, jak i drzewka, lecz wszystkie przyciągające wzrok swoimi kolorowymi pędami i barwą kwiatów:

I. Dereń biały (Cornus alba)

W pełni zasłużenie nazywany "królem ogrodów", liściasty krzew dorastający do 2-3 metrów wysokości. Jest to gatunek zrzucający liście na zimę. Ma czerwone pędy, nietracące swojego koloru przez cały rok i występuje w kilku chętnie wybieranych odmianach, np.:

• Sibirica, której pędy przybierają zimą krwistoczerwoną barwę, a liście, początkowo zielone, stają się ciemnoczerwone;
• Elegantissima, najpopularniejsza odmiana o zielonych liściach z kremowo-białym obrzeżem i jaskrawoczerwonych pędach.

II. Dereń kousa (Cornus kousa)

Wyjątkowo gęsto ulistniony, dorastający nawet do 6 metrów wysokości, naturalnie rosnący w Chinach, Korei i Japonii krzew o dużych walorach dekoracyjnych. Ma eliptyczne, ostro zakończone liście o pofalowanych brzegach i ostrym wierzchołku, od spodu niebieskozielone, jesienią przybierające odcienie czerwieni i szkarłatu.

Dereń kuosa kwitnie wczesnym latem, kiedy jest wręcz obsypany drobnymi, białymi kwiatami tworzącymi kwiatostany wyglądające jak duże płatki. Na koniec sierpnia, początek września wytwarza kuliste, czerwone owoce, jadalne, nadające się np. na konfitury. Jego popularne odmiany to:

• Milky Way, z mnóstwem białych, okazałych kwiatostanów;
• China Girl, o bardziej zwartym przekroju, lecz kwitnąca już od wczesnej młodości.

III. Dereń rozłogowy (Cornus sericea)

Szybko rosnący krzew mający, w zależności od odmiany, od 0,7 do 3 metrów wysokości. Możesz użyć tego derenia w żywopłocie, czemu sprzyja jego rozrastanie się na boki, tworzące trudną do przebycia barierę.

Jego czerwone pędy przyjmują intensywniejszą barwę zimą, gdy jest już bezlistny. Liście są zielone, z efektownym, widocznym żyłkowaniem, kwitnie pod koniec maja, kwiaty są niewielkie, białe, zebrane w płaskie baldachy.

Owoce ma kuliste, w postaci białych pestkowców, pojawiające się latem, a spośród wielu odmian tego derenia warto wybrać takie jak:

• Flaviramea, odmiana, którą wyróżniają jasnozielone pędy, jesienią i zimą przybierające jaskrawożółty kolor;
• Kelseyi, odmiana karłowata, do 90 cm wysokości, idealna do niewielkich ogródków jako roślina okrywowa.

IV. Dereń jadalny (Cornus mas)

Nie tylko ozdobny, a jego owoce znajdują szerokie zastosowanie w kuchni. Dorasta aż do 9 metrów wysokości, ma jajowate, zielone liście, przybierające jesienią żółty lub czerwony kolor. Drobne, żółte kwiaty kwitną wczesną wiosną, na przełomie marca i kwietnia, a potem pojawiają się owoce.

Dojrzewają we wrześniu, mają długość 1,5 cm, podłużny kształt i po dojrzeniu stają się ciemnoczerwone. Wyróżnia je słodko-cierpki smak i aromat, są bogate w witaminę C i doskonale nadają się na różne przetwory: dżemy, tradycyjne nalewki (tzw. dereniówki) oraz soki.